مفهوم و مضمون سرزمین (6)سرزمین در جغرافیای سیاسیدر جغرافیای سیاسی ، سرزمین با تمرکز بر روی روابط بین حکومت و تابعان آن در فضای جغرافیائی تعریف می شود . بخشی از تعریف ماری - کریستین ژائیه می تواند در به تصویر کشیدن پذیرش مضمون سرزمین در جغرافیای سیاسی کمک کند : « ...... منظور از سرزمین  یک حدٌ و

سرزمین در جغرافیای طبیعیدر جغرافیای طبیعی منظور از سرزمین ، فضائی هندسی شامل پستی و بلندی ها است ( هندسی به معنی استمرار شکل ها و ربط و روابط آنها با یکدیگر ) . یکی از ابعاد سرزمین همین شکل طبیعی آن است .به دلیل وجود پدیده های متفاوت جغرافیائی - شکل شناختیِ فعٌال بر روی کره زمین ، جغرافیای طبیعی در یک جنبش همیشگی است .

مفهوم و مضمون سرزمین (4)بخش دوم- 2مفهوم سرزمین در جغرافیای انسانیدرجغرافیای انسانی، فضائی بودن جغرافیا بیشتر به معنی تطبیق و تلفیق مقیاس هائی متعدد است ..سر انجام باید به صورتی توآم ، مشخصه ی عینی ، ذهنی و قراردادی سرزمین را در نظر گرفت .طبیعت عینی سرزمین اینست که : سرزمین هم یک محصول فعالیت های انسانی است ، هم یک بستر فعالیت های انسان و هم یک پدیده عینی .سرزمین ، تمام بخش تحت دخل وتصرف انسان قرار گرفته ی سطح زمین است . سرزمین بین دو جنبه ی طبیعت و فرهنگ قرار گرفته است . به این ترتیب : سرزمین شاکله ای است که فعالیت های انسانی در آن صورت می گیرد .تمام مطالعات موجود به این نتیجه مشترک می رسند که « سرزمین » هدیه ای طبیعی نیست ؛ بلکه حاصل فعالیت های اجتماعی بشر نیز هست . در زمره بحث های موجود بحثی دیگر در اطراف تشکیل سرزمین است : آیا حاصل عوامل تشکیل دهنده خود است ( نظریه ی تشکیل خود بخودی سرزمین ) ؟ یا ساختار های پیچیده اجتماعی و فضائی آن را شکل داده اند ؟ .در واقع تعریف هائی که توسط چند و چندین مؤلف ارائه شده اند اجازه نمی دهند که خود را در قلمروی خاصٌ جغرافیائی ، یا

پروفسور ژان پل فریه  Jean-Paul Ferrierمفهوم و مضمون سرزمین (2)درمفهوم مورد ترجیح در علوم سیاسی و بنا به قدیمی ترین کاربرد آن ، سرزمین بر اساس مرزها ی مشخص کننده ی داخل و خارج مرزها ی یک دولت ، بری تعریف فضای تحت کنترل آن دولت است .در مفهوم زیست شناختی یا مردم نگاری ، سرزمین فضای جغرافیائی متعلق و به یک قوم ( گروه ) است که می تواند آن را طی یک تهاجم وحشیانه بدست آورده باشد وهم اکنون تحت کنترل دارد .این اصطلاح گاه توسط برخی از جغرافیا دانان فرانسوی بنا به دو تعریف قبلی به معنی سرزمینی تحت سکونت ، یا تحت تملکِ یک گروه انسانی بکار گرفته شده است .اصطلاح سرزمین می تواند معرف جدید ترین دوره ی تاریخ ِ جغرافیا باشد . بنا براین مضمون سرزمین در جغرافیا به حساب آوردن « فضاهای مورد سکونت است . در چنین مفهومی :سرزمین دیگر اصطلاحی معادل و مترادف با « فضای جغرافیائی » نیست . برای ژان پل فریه مناسب ترین روش درک سرزمین به مثابه « فضائی جغرافیائیِ هماهنگ در عوارض سطح خود » وصل کردن آن به شبکه های جغرافیائی ( شبکه کوهها ، شبکه رودها ، و... ) است . چرا که این روش سبب می شود که بتوانیم پدیده

مفهوم و مضمون سرزمین (3)بخش دومسرزمین« چیدمانی ازمنابع مادی و معنوی است که می توانند شرایط فعالیت های یک فرد یا یک گروه اجتماعی را سازمان دهند و وی یا گروه اجتماعی مربوط را به هویت اصلی خود آگاه نمایند  . » .موضوعات این تعریف ،- تخصیص منابع مادی و معنوی- شکل دادنو- خود اتکائیاز لحاظ منابع مادی است .این آخرین بخش از تشکیل معنوی بینش جهان و سرزمین ، ارزشی معنوی برای فرد و گروه اجتماعی مربوطه قائل می شود . در زمان حاضر می بینیم که فکر معرفی سرزمین به دنبال عرض اندامی در جنبه مادٌی سرزمین است . کلود رافستن و ئیو بارل روی این قضیه که سرزمین ، واقعیتی دو وجهی دارد تاکید می کنند ؛ بنا بر این عقیده ی مؤکد  به همان اندازه ی عناصر مادی ، عناصر معنوی هم در تشکیل یک سرزمین نقش دارند . بنا به نقطه نظر جغرافیائی و اجتماعی ، ظهور سرزمین بیشتر بخصوص از لحاظی شناختشناسی ، و یاصطلاح علمی و معنوی است . دید فضا ی جغرافیائی در اینجا بسته به تعاریفی است که در مشخص کردن سرزمین داریم . به این ترتیب :به مفهوم مردمشناختی :سرزمین به معنی مجموعه ای واحد ، معین و دارای حدود و ثغور مشخص ، تحت کنترل یک گرو

آمایش سرزمین ، یک سیاست (1) ، نوعی مدیریت ( برنامه ریزی و سازماندهی ) و مهندسی است که نه به تمام جغرافیا ، بلکه تقریبا" فقط به مطالعات سرزمین بسته است ؛ که این مبحث نیز تا کنون در ایران به درستی ، و توسط متخصصانِ آن ، تدریس نشده است و نمی شود .سی - چهل سال قبل آمایش سرزمین به دلیل ارتباط اصولی خود ، در انستیتو های جغرافیا ، و البته فقط متکی به مقوله سرزمین که هنوز هم در ایران تقریبا" ناشناخته است ، تدریس می شد . امروز جغرافیای عمومی متداول در ایران حتی کمتر از جامعه شناسی شهری و روستائی ، شهرسازی و اقتصاد عملی ( اقتصاد مهندسی ) به آمایش سرزمین ربط می یابد . پس :لطفا" سرزمین و ساماندهی آن را تدریس بفرمایند (1) « سیاست » به مفاهیم علوم مدیریتی است ؛ و چندان ربطی به جغرافیای سیاسی پیشرفته در جهان ندارد چه رسد به باصطلاح جغرافیای سیاسی ایران که اکثر قریب به اتفاق مقالاتش حتی به عنوان یک کار عملی دانشجوی ترم اوٌل دانشگاه های معتبر جهان پذیرفته نمی شود .